3 września 2026 roku w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku otwarto wystawę „Wizje zwycięstwa. Japońskie drzeworyty propagandowe z epoki Meiji”, prezentującą mniej znane oblicze japońskiego drzeworytu i rolę sztuki jako narzędzia wojennej propagandy. Po raz pierwszy publiczności prezentowana jest cała kolekcję japońskich drzeworytów senso-e znajdująca się w zbiorach Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. To wyjątkowy zbiór, ale również opowieść o sile obrazu – o tym, jak sztuka może służyć przekazywaniu informacji, budowaniu społecznych emocji i kształtowaniu sposobu postrzegania wydarzeń – podkreśla Szymon Kulas, dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku.
Zwycięstwo zaprojektowane na papierze
Większość prezentowanych grafik przedstawia wydarzenia z wojny rosyjsko-japońskiej z lat 1904–1905. Pojedyncze prace odnoszą się do rebelii Satsumy z 1877 roku oraz wojny chińsko-japońskiej z lat 1894–1895. Drzeworyty nie są jednak wierną dokumentacją przebiegu działań zbrojnych. – Grafiki senso-e pokazują nie tyle rzeczywisty obraz wojny, ile sposób, w jaki zmodernizowane społeczeństwo japońskie postrzegało lub chciało postrzegać swoją armię, swoich przeciwników, a w konsekwencji także samo siebie. Artyści tworzyli sceny, które miały przede wszystkim oddziaływać na emocje odbiorców i budować morale społeczeństwa – wyjaśnia dr Monika Jankiewicz-Brzostowska, kurator wystawy.
Kolekcjoner z pasją do morza
Kolekcja prezentowana na wystawie została nabyta przez Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku w 2004 roku od Petera von Buscha (1935–2016) – historyka sztuki i etnologa, swego czasu dyrektora Muzeum Marynarki Wojennej w Karlskronie. – Był on pasjonatem wszystkiego, co związane z morzem, wielkim przyjacielem naszego Muzeum, a także zapalonym kolekcjonerem sztuki ludowej z Afryki i Papui-Nowej Gwinei. Kolekcja rycin senso-e, która trafiła do zbiorów NMM, była przez niego gromadzona na przestrzeni wielu lat dzięki zakupom w antykwariatach i galeriach w Europie Północnej – mówi dr Monika Jankiewicz-Brzostowska.
Zakup kolekcji był możliwy dzięki wsparciu Towarzystwa Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Wśród prezentowanych prac znajdują się drzeworyty artystów znanych z tworzenia senso-e, takich jak Kobayashi Kiyochika i Utagawa Kokunimasa, a także twórców podejmujących tę tematykę jedynie incydentalnie, między innymi Tsukioki Kōgyo.
Propaganda niezwykle wrażliwa
Ze względu na wrażliwość materiałów, na których wykonano grafiki, wystawa będzie dostępna tylko przez trzy miesiące. „Wizje zwycięstwa. Japońskie drzeworyty propagandowe z epoki Meiji” można oglądać w głównej siedzibie Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku do niedzieli 6 grudnia 2026 roku. Więcej o wystawie TUTAJ. Wystawie towarzyszy katalog przygotowany równolegle w językach polskim i angielskim. Publikacja zawiera wprowadzenie poświęcone historii i specyfice drzeworytów senso-e, a także reprodukcje oraz obszerne noty wszystkich prezentowanych zabytków.
Mecenas: Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego
Patron honorowy: Stowarzyszenie Klub Yakumo-goto
Patronat medialny: Magazyn TORII, Radio Gdańsk
