Statek-muzeum „Dar Pomorza”, Gdynia, 11.04.2026 – 28.02.2027.
Przez ponad pół wieku „Dar Pomorza” był czymś więcej niż statkiem szkolnym. Dla tysięcy młodych ludzi stał się pierwszym domem na morzu, miejscem zdobywania wiedzy, sprawdzania charakteru i odkrywania, czym naprawdę jest marynarskie rzemiosło. Dla wielu członków załogi stałej — drugim życiem, z którym związali się na dekady. Wystawa czasowa „Od kandydata do komendanta” zaprasza do wejścia w ten świat i poznania ludzi, którzy tworzyli legendę „Białej Fregaty”.
Ekspozycja prowadzi zwiedzających przez codzienność statku, na którym w czasie rejsów szkolnych przebywało nawet 180 osób. Uczniowie, podzieleni na wachty, uczyli się tu nawigacji, meteorologii, prawa morskiego, języków obcych, a także praktycznej obsługi przyrządów — od sekstantu po radar. Ich rytm dnia wyznaczały sygnały wachtowe, a niewielka liczba prywatnych rzeczy, jakie mogli wziąć w rejs oraz skromne warunki — przypominały, że życie na morzu wymaga dyscypliny i odporności.
Ważną częścią wystawy jest prezentacja kadry szkoleniowej i załogi stałej. Za pośrednictwem fotografii, przedmiotów codziennego użytku i fragmentów wspomnień poznajemy ludzi, którzy czuwali nad bezpieczeństwem statku oraz edukacją i wychowaniem kolejnych roczników adeptów żeglugi morskiej. Instruktorzy, bosmani, żaglomistrzowie, cieśle, motorzyści, elektrycy, kucharze, lekarze czy sanitariusze — każdy z nich miał swoje miejsce w skomplikowanym organizmie statku. To dzięki tym ludziom „Dar Pomorza” mógł przez dekady bezpiecznie przemierzać morza i oceany. Zwiedzający zobaczą w tej części wystawy m.in. narzędzia ich pracy, w tym rękawicę bosmańską, lampkę do nauki alfabetu Morse’a, instrumenty medyczne czy elementy ubioru marynarzy.
Osobny rozdział ekspozycji poświęcono kadrze oficerskiej — od radiooficerów, utrzymujących łączność ze światem, po starszych oficerów, którzy bezpośrednio nadzorowali pracę załogi i mieli ogromny wpływ na wychowanie przyszłych marynarzy. Kulminacją narracji jest postać komendanta — „pierwszego po Bogu”, jak mawiała załoga. To on odpowiadał za wszystko, co działo się na pokładzie, a dla uczniów często stawał się wzorem na całe życie. W ciągu ponad pięćdziesięciu lat służby pod polską banderą „Dar Pomorza” miał zaledwie pięciu komendantów, których portrety zamykają opowieść o drodze „od kandydata do komendanta”.
Wystawa pozwala spojrzeć na „Białą Fregatę” nie tylko jako na piękny żaglowiec, lecz przede wszystkim jako na miejsce, w którym rodziły się morskie kariery, przyjaźnie i wspomnienia. To opowieść o ludziach, którzy tworzyli historię polskiej edukacji morskiej — i o statku, który stał się jej symbolem.
Archiwalia i eksponaty wykorzystane na wystawie pochodzą ze zbiorów: Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, Sali Tradycji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, Muzeum Miasta Gdyni, Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Jerzego Uklejewskiego.
Wystawa została objęta patronatem Prezydenta Miasta Gdyni.
Patronat medialny nad wystawą sprawują: Gazeta Wyborcza Trójmiasto, PortalMorski.pl, Radio Gdańsk, portal Trójmiasto.pl, portal Żaglowce.info i magazyn Żeglarstwo.
Wystawa czasowa powstała dzięki zaangażowaniu następujących osób:
Arleta Gałązka, dr Jędrzej Szerle – zespół kuratorski, koncepcja aranżacyjna
Anna Ciemińska, Bartłomiej Garba, dr Marcin Westphal – redakcja tekstów
Monika Golenko – koordynacja wystawy
Beata Jakimowicz, Piotr Dziewanowski, Piotr Felkier – przygotowanie konserwatorskie eksponatów
Marek Jankowski – opracowanie graficzne
Anna Moroz – przekład na język angielski
Zespół kuratorski serdecznie dziękuje za pomoc w organizacji wystawy Joannie Stasiak z Sali Tradycji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, Dariuszowi Małszyckiemu z Muzeum Miasta Gdyni oraz uczniom Zespołu Szkół Morskich w Gdańsku, a także Koleżankom i Kolegom z Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku: Irenie Rodzik, Sylwii Paszko, Andrzejowi Truszkowskiemu, kpt. ż. w. Andrzejowi Olko wraz z całą załogą statku-muzeum „Dar Pomorza”, Zespołowi Projektowemu ds. Wystaw oraz Sekcji Technicznej Działu Administracji.