• Wystawa „Z Gdyni w daleki świat. Stocznia Gdynia i jej statki” na statku-muzeum „Sołdek” od dnia 16.06.2023 r. będzie nieczynna do odwołania
• 8 czerwca 2023 r. (Boże Ciało) wszystkie oddziały Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku będą zamknięte
• Prom "Motława" ze względu na remont nabrzeża nie kursuje do odwołania
• Oddział Żuraw pozostaje zamknięty dla zwiedzających w związku z prowadzonymi pracami remontowymi - przeczytaj

Wygląda jak nowy! Miedziany ptak zdjęty ze szczytu Żurawia gdańskiego przeszedł metamorfozę

Zakrojona na niespotykaną dotąd skalę modernizacja zabytkowego dźwigu portowego w Gdańsku nie ominęła również charakterystycznego wiatrowskazu znajdującego się na wierzchołku budynku. Po zdjęciu obiektu z dachu nad jego nowym wyglądem przez kilka tygodni pracowali konserwatorzy z Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Pracy było sporo, bo warunki atmosferyczne oraz mechaniczne uszkodzenia mocno osłabiły strukturę żurawia.

Od 30 lat na dachu

Podczas kompleksowej modernizacji Żurawia Gdańskiego konieczne było zdjęcie symbolu budynku wykonanego i osadzonego na dachu po remoncie w 1993 roku. – Postać ptaka wykonano z blachy miedzianej, którą galwanicznie pokryto cienką warstwą mosiądzu. Nogi są zrobione w całości z mosiądzu. Podstawę stanowi stalowy, gruby pręt mocujący rzeźbę do konstrukcji dachu. Na głowie żurawia widnieje czerwony czubek, symbolizujący charakterystyczną „czapeczkę” wyróżniającą go spośród innych gatunków ptactwa – wskazuje Ewa Jachnicka z nadzoru konserwatorskiego oraz inwestorskiego.

Żuraw – symbol średniowiecznego dźwigu portowego tuż przed konserwacją. Ujęcie z drona. Fot. Karol Treder
Żuraw – symbol średniowiecznego dźwigu portowego tuż przed konserwacją. Ujęcie z drona. Fot. Karol Treder
Ptak w rękach konserwatorów

Okazuje się, że współczesne środowisko atmosferyczne Gdańska jest mocno zanieczyszczone tlenkami siarki, co spowodowało zaczernienie miedzianej blachy. – Prace konserwacyjne rozpoczęły się od delikatnego oczyszczania mechanicznego, to pomogło nam zbadać materiał budulcowy. Rzeźbę wykonano z niezbyt odpornego na czynniki atmosferyczne metalu – blachy miedzianej. Warstwa zabezpieczająca była nietrwała, przepuszczała siarczany i roztwory siarki zmieszane z deszczówką do warstwy miedzianej, która z czasem zbrązowiała, stała się matowa i sczerniała – mówi Irena Rodzik, kierownik Działu Konserwacji Muzealiów NMM.

W ramach prac konserwatorskich wypolerowano końcówki piór, ćwieki i szpony eksponując podłoże z blachy miedzianej. Punktowe wzmocnienie koloru nadało rzeźbie wyrazistości, co będzie szczególnie widoczne w słoneczne dni. Końcowym etapem prac konserwatorskich było zastosowanie lakieru poliuretanowego odpornego na promieniowanie UV.

Głowa żurawia po konserwacji. Widnieje na niej czerwony czubek, symbolizujący charakterystyczną „czapeczkę”. Fot. Paweł Jóźwiak
Głowa żurawia po konserwacji. Widnieje na niej czerwony czubek, symbolizujący charakterystyczną „czapeczkę”. Fot. Paweł Jóźwiak
Historyczny symbol

Muzealnicy z Narodowego Muzeum Morskiego podkreślają, że najstarszym, znanym im przedstawieniem Żurawia jest obraz Antona Möllera „Panorama Gdańska od strony Motławy z 1603 r. Trudno jednak doszukać się na nim wiatrowskazu. Pojawia się on np. na rycinie I.A. Dickmanna z 1617 r. Widnieje on także na grafikach P. Willera z 1687 r. i M. Deisch z 1765 r. Podobnie J.F. Schuster w 1770 r., F.A. Lohrmann także w 1770 r. i np. J.C. Schulz (Danzig und Seine Bauwerke) w 1855 r. umieścili wiatrowskaz na dachu dźwigu. Ciekawostką może być fakt, że na niektórych widokach Żurawia z II poł. XIX w. ten element nie jest pokazany (np. obraz Oscara Kauscha Żuraw zimą z 1886 r.). Na pocztówkach z końca XIX w. i początku XX w. również nie doszukamy się wizerunku żurawia.

Selfie z żurawiem? Jedyna taka okazja!

Demontaż metaloplastycznego ptaka staje się idealną okazją, aby przyjrzeć się efektom konserwacji z bliska. Pracownicy Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku przygotowali nie lada niespodziankę. Każdy zwiedzający będzie miał okazję stanąć z żurawiem oko w oko, i zrobić sobie zdjęcie – Szansa na zrobienie selfie, ze znajdującym się na co dzień 40 metrów ponad ziemią elementem, może się już nie powtórzyć. To gratka dla miłośników historii Gdańska i jego zabytków. Pamiątkową fotografią będzie  można pochwalić się kolejnym pokoleniom – zachęca dr Marcin Westphal, z-ca dyrektora NMM ds. merytorycznych.

Prezentację zabytkowego wiatrowskazu zaplanowano w ramach akcji „Na chwilę przed powrotem… Stań oko w oko z żurawiem”. Obiekt dostępny będzie w dniach 21.04.2023 – 23.04.2023 na 3. piętrze Ośrodka Kultury Morskiej od 10.00 – 16.00. Szczegóły można znaleźć w artykule.

Pamiątkowe zdjęcie z żurawiem po konserwacji. Fot. Paweł Jóźwiak
Pamiątkowe zdjęcie z żurawiem po konserwacji. Fot. Paweł Jóźwiak
Finansowanie

Koszt projektu, w ramach którego realizowany jest konserwacja, remont i modernizacja Żurawia Gdańskiego, to niespełna 18 milionów złotych. Realizacja projektu jest dofinansowana ze źródeł zewnętrznych: niespełna 13 milionów złotych przez Islandię, Lichtenstein i Norwegię w ramach funduszy EOG, a ponad 2 miliony złotych pochodzi ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, natomiast wkład własny NMM (ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego) to ponad 2,5 miliona złotych. Wykonawcą konserwacji, remontu i modernizacji jest Przedsiębiorstwo Budowlane „Skorłutowski” spółka jawna Jerzy i Ewa Skorłutowscy. Termin zakończenia całego projektu przewidziano na wiosnę 2024 r.


Projekt „Konserwacja, remont i modernizacja Żurawia Gdańskiego – oddziału Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku wraz z utworzeniem nowej wystawy stałej” jest finansowany przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach funduszy EOG oraz ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej.

Iceland Liechtenstein Norway Grants Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej.